Çrregullimi i Ankthit të Përgjithshëm (ose Ankth i Përgjithësuar) është një nga Çrregullimet kryesore të Ankthit të klasifikuara në Manualin e Çrregullimeve Mendore (DSM-5-TR) së bashku me Çrregullimin e Ankthit të Ndarjes, Fobinë Specifike, Çrregullimin e Ankthit Social, Çrregullimin e Panikut, Agorafobinë, Sulmin e Panikut (i cili është një specifikues i një çrregullimi mendor, për shembull, Çrregullimin e Ankthit të Përgjithshëm me sulme paniku) dhe të tjera.
Personi i prekur nga ky çrregullim ka vështirësi në kontrollin e ankthit dhe pritjeve ankthuese në lidhje me aktivitetet dhe ngjarjet e përditshme, të tilla si shkolla, puna ose performanca sportive, situata financiare, e ardhmja e fëmijëve të tyre, shëndeti i anëtarëve të familjes ose në lidhje me ngjarje shumë serioze dhe të pamundura, të tilla si fatkeqësitë (përmbytjet, tërmetet, ciklone, etj.), luftërat, etj.
Shqetësimi emocional është i tepruar, i përgjithësuar në kontekste të ndryshme, pothuajse i përditshëm dhe i pranishëm për shumë muaj, nuk ka shkaktarë të qartë të identifikueshëm dhe shoqërohet nga simptomat më të larmishme fizike, të tilla si shqetësimi, tensioni dhe dhimbja muskulore, tensioni muskulor dhe dhimbje koke vaskulare, djersitja, çrregullimet gastrointestinale, përgjigjet e ekzagjeruara të trembjes, lodhja, problemet e përqendrimit ose të kujtesës, pagjumësia dhe probleme të tjera të gjumit (p.sh., makthe).
Intensiteti i shqetësimit emocional dhe simptomat tentojnë të kompromentojnë rrjedhën e mirë të jetës sociale, të punës ose fushave të tjera të rëndësishme të jetës së subjektit dhe mund të shkaktojnë herë pas here edhe Sulme Paniku.
Predispozita gjenetike ndaj çrregullimit, tiparet specifike të personalitetit, trauma e fëmijërisë (Çrregullimi i Stresit Post-Traumatik dhe Çrregullim Kompleks i Stresit Post-Traumatik), vështirësia në tolerimin e stresit dhe frustrimit, tendenca për të shmangur vështirësitë, reaktiviteti i dobët i sjelljes dhe tendenca për të katastrofizuar janë karakteristika shpesh të natyrshme tek subjekti i prekur nga Çrregullimi i Ankthit të Përgjithshëm.
Në disa raste, çrregullimi i ankthit të përgjithësuar mund të shkaktohet ose të përkeqësohet nga faktorë mjekësorë, siç është hipertiroidizmi ose nga përdorimi i tepërt i substancave, madje edhe atyre jo-toksike, siç janë kafeina ose taurina, ose mund të ndodhë së bashku me çrregullime të tjera të ankthit ose një çrregullim depresiv.
Simptomat kanë tendencë të vazhdojnë me kalimin e kohës dhe të luhaten në faza alternative, me përkeqësim dhe përmirësime që nuk janë gjithmonë të parashikueshme, por trajtimi psikoterapeutik, veçanërisht trajtimi konjitiv-sjellor, përdorimi i teknikave të relaksimit, meditimi, hipnoza, biofeedback periferik dhe mbështetja e barnave psikotrope, përgjithësisht benzodiazepinave (anksiolitikëve) dhe antidepresivëve (kur mjeku i konsideron të nevojshme), mund të jenë ndërhyrje shumë të dobishme për të mësuar të menaxhoni simptomat, të zvogëloni intensitetin e tyre ose edhe t’i eliminoni ato.
Shënim: ‘Informacioni i përmbajtur në këto faqe është vetëm për qëllime informative dhe nuk zëvendëson këshillën ose diagnozën e një psikologu/psikoterapisti ose profesionisti mjekësor.’
Burimet kryesore të referencës bibliografike dhe informacione shtesë:
MANUALI MSD (Versioni për Pacientin)
National Institute of Mental Health
American Psychiatric Association(2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.). Washington, DC: APA Publishing.
Shënim: Citimet dhe përshkrimet e pamjeve klinike në këtë tekst janë ripunuar dhe përkthyer nga anglishtja origjinale nga autori.
Për botimin zyrtar në italisht, shih: American Psychiatric Association (2023). DSM-5-TR. Milano: Raffaello Cortina Editore.
